Tawngtai thu puizua
Ṭawngṭaina leh Lalpa Chhanna Chi 4 Te
Ṭawngṭai Hlutna
“Engah mah mangang suh u; engkimah ṭawngṭai leh dilin, lawmthu hril tel zelin, in duhnate chu Pathian hnenah hriattirin awm zawk rawh se.”(Phil. 4:6)
Mangbang leh lungngai nak cun nun lungawi nak a ciam tir theu ih, kan hring nunah hin cawrngawr nak a thlen (suah) tirtheu.
Cu ti cun nunah thilse bik natsia va a ziang ziang si maw, duh um lo zet ra thleng ding bangin si maw khaw ruah nak mi a neih tir theu.
USA ah khin rilru sunglam naknak lam ih a tam bik mi ah khin , hi bang pawl thawn a pehpar mi anxiety disorders an ti mi hi a ni, an ti. Anxiety and Depression Association of America-in a tarlan danin US mipi zaah 18 lai cu hi ti vek natna nei an si. Ti a si.
Hmanseh, mangbangnak, nunro nak le caurau nak, lungngainak kan ti mi pawl hi rilru lam ngawr ngawr lawng te a si theh lo . Kan Thlarau lam nun dinhmun thaw khal in zawm awk nak thuk tak a nei a si.
Mangbang anhai nak ti mi hi a bul le a hram a hung to thawk nak tak tak theu hi cu thil dang lampi khi a va si hran lo. , Pathianin zianghman in ti sak ngaingai lo ding, ti ih zumnak (khawruah) nak cu mi ih sin ra suak mi khi a si duh theu.
Mangbang nak san leh lungngai nak san a phunphun pawl hi mithiam pawl in nasa ten an rak zir in, an zingzoi ih. Mi tamtak nun hmangih an rak hmuhsuah mi pawl cu hi ti hin a tlangpi in tarlan a si:-
– kan rilru a bang san 40% pawl hi a tak tak ih a ra cuang suak ngaingai cuang lo ding mi thilpawl men an si. (Umze nei lo ih rilru bang: ti nak )
– 30% hi can liam zo mi thil ruangah ti si;
– 12% hi kan hriselnak lam, rilru tih bang ṭul lo mi pi thil menah, ka ti bang a si an ti.
– 10% hi chu thil ho tê tê,thil ṭul lo pi , kan hmuh (lian) tum(len) ciamco theu ruangah, an ti.
– a dang 8% hi chu rilru bang pi tlak, thil pawimawh tak tak an si. Ti a si.
Cu ti a si ruangah tu ih na thinlung , kan thinlung a bang nak san hi or kha a tlang pi thu cun thil tul mang hnai lo men ah kan ti bang ve mei mei a si ti nak a si thei.
Mangbannak ti mi hi thil ṭul lo tak, umzia um nei cuca lo, can liam zo hnu tuah ṭhat nak leh hmailam can rak thunun cia nakih hman theih si hnai lo, mi khi a si ih.
Tuih na can hman lai rero mi a lo tibuaitu hrang, in ti buaitu hrang lawngih ṭangkai a si. Kan thi tha leh kan caknak, a thup ih in eise tu, cui tlunah phûr takih cang caivai thei lo i, in tuahtu a si fawn.
Kan khawruah a cauh hin thil hi a si lo zawngin kan hmu lian (sual) duh theu.
Bible cun, ziang hman ah mangbang lo dingin in zirh. (Phil 4.6).👈👈 Hi thu hi Pathian thupek, Bible- ih kan hmuh hmuahhmuah lakih thlun harsa bik pawl a si hial ding .
Hi thu ngantu Paul cun hi thu hi thawng a tlak nak hmunih sin , an thah ding can nghak ih can a ham lai ih hi thu hi a ngan mi a si.
Mangbannak kan ti mi hi, a ti ziak um thei dan lamzin hi hawl theih (zirtheih) a si. Hmachhawn dan a zir theih a ni.
Jesu cun hi tin a rak sim ih:
“ Chutichuan, atuk atan lungkham suh u, atuk chuan ama tan a lungkham chawp dawn si a. Ni khat atan ni khat hrehawm chu a tawk a ni. (Matt. 6:34)
Tui ni ah Pathian duh dan in nungphawt uh si, Pathian in na thaisun hrang cu a ngaih tuah mei ding.
Kan tawn mi hun harsa leh duh um lo thil pawlah lungngai uh tuar ngiaungi men men lo in, ṭawngṭai nak sawn thawn, hmang fawn seh la.
Mangbang takih kan um ringring nak ah hin ziang thil ṭha hman a thlen phah dah lo.
Hmanseh, kan mang abang theu nak hi ziangah kan siar lo ti nak cu a si lo. Pathian cun na nunak (kan nunnak) ih thil sia pawl cu thil ṭha ah in thleng sak a duh theu ih .
Kan hrang thil ṭha sawn in tuahsak ding hi a tumtah theu a si.
Churuangah, na mang abangih van sannak na ton a si len , cu mi tik cu cu na hrang ṭawngṭai nak can tha a si ti thei aw.
Bible-hin “zianghmanah mangbang lo” dingin inzirh rualrual hin, zianghman ti lo in umding in ti nak cu a si lo. Kan mang a bang loh chiah hin kan rilru hi lawng theu ih, chu mi ‘hmun lawng’ chu ṭawngṭainak in kan hnawhkhah a ṭul a si.
“…engkimah ṭawngṭai leh dilin, lawmthu hril tel zelin, in duhnate chu Pathian hnenah hriattirin awm zawk rawh se.”(Phil. 4:6)
##########################
Mi tam tak, ṭawngṭaina hun pawh nei mumal lo khawpa buai nia inngaite hian tun aiin ṭawngṭaina hun han insiam se zawng, an manganna tamtak chu lo kiangin, tun ai hian an lo hlim zawk ngei ang!
Bible-in “engkimah” a tih hi chhianchhiah ila. Ṭhenkhat chuan thlarau lam thil nena inkungkaihna nei chauha kan ṭawngṭai hian Pathianin min chhang (bik) dawn niin kan ngaihtuah deuh ṭhin a ang. Mahse, a ni lo. Pathian chuan i nun a i “engkim” mai kha a ngaihven reng zawk a ni.
“Dil” tih thu kha chhianchhiah leh ila. Thil eng emaw, chiang taka sawi lan thu a ni. Pathian hnena i thil dil chu ‘a ho lutuk,’ ‘a nep e mai,’ ti mai lovin, i duh leh i mamawh tak a nih chuan dil tawp mai rawh.
Ringtute ṭawngṭaina tam tak hi chu Pathian hnena kan duh thu, chiang mang lo taka kan thlen a ni duh khawp mai.
Pathianin eng ang fakauvin nge a ngaihtuah che tih chu Bible-in chiang takin a sawi leh a:
“Anin a ngaihsak ṭhin che u avangin in manganna zawng zawng ama chungah nghat vek rawh u.” (I Pet. 5:7)
Eng ang harsatna pawh ni sek sek, Pathian tan buaipui harsa khawpa lian a awm lo va, a inrawlh ṭul lo khawpa tenâu a awm chuang lo.
“I mangan a hnenah thlen la,
Anin a lo ṭanpui zel ang che.”
Lalpa Ṭhatnaa Innghatin Ṭawngṭai Rawh
“LALPA chu a ṭha si a; angilneihna chu kumkhuain a awm ang a; A rinawmna chu chhuan zawng zawng thlengin a awm ang.” (Sam 100:5)
Tu emawin a hming sawi duh lova a rawn call che hian i ngei em? Chutianga i hriat lohte nen in inbiak chuan mahni inveng reng chungin i bia a, boruak a ṭha hlei thei ṭhin lo a ni lawm ni?
Tu emaw, i hriat ngai loh nen hmaichhanah in inbe leh a. I la hriat ngai loh avangin mawi hawih takin, i nihna dik tak pawh phawrh lovin i hmachhawn ṭhin a ni lawm ni? Inpawhtawnna leh inhnaihna hian mi i biak danah thu a hril hle a ni. Mi tuemaw nena in inpawhna chu chu mi i hriatchiannaah thui tak a innghat a ni.
Pathian nena in inkar pawh chutiang tho chu a ni. Pathian hi eng ang chiah nge maw a lo nih reng tih i hriat dan chuan i nun pum pui, i ṭawngṭai nun zawng zawng chenin a nghawng vek a ni.
Ringtu tam takin Pathian kan ngaihdan (hriat dan) hi a dik ziktluak lo ṭhin a ang. Ṭhenkhat chuan Pathian hi thinchhe tak, eng emaw thil tih sual hleka tau zel mai anga ngaiin, englai maha tih lawm hleih theih loh nia ngaiin ringtu nun beidawnna ruamah an awm a. Ṭhenkhat chuan police sual tak, thil tihsual chang rengtu angin Pathian hi an hmu a. An fimkhur narawh! Mahse, thil tisual lo tur khawpin an invawng reng thei si lo. An tih sual veleh Pathianin hrem dawna inngaiin rilru hrehawm takin hun an hmang ve thung a. Ṭhenkhat leh chuan Pathian chu mihring rilru ang pu ve, a changa lawm, a changa lawm lo (Bible-in hetiang hi a sawi rêng a) anga ngaiin, an ngaisual a. Rilru nghet lo, tlawn lungawi awl tak leh tih thinrim awl tak angin an ngai ve leh a ang khawp mai. Mi tam tak chuan Pathian chu mi duh fir tak, dan leh dun ngaina em em, englai maha tih lawm hleih theih loh ang hialin an ngai bawk a. Lehlamah, mi thenkhat chuan Pathian chu kan chaklohna hria tih changthlanin, duh duha tih lawm zung zung theih ang maiin an hmu ve thung bawk a.
Eng ang khawpin a nihna lo ngaihtuah mahla, i ngaihdanah ni lovin, Pathian nihna chu ama inpuanna Bible-in a sawi dan hian kawngro a su zawk.
W Tozer-a chuan, “Pathian i ngaihtuah veleha i rilrua thil lo thleng kha i tan a pawimawh ber- chu chuan i nun peng dang zawng zawng pawh a nghawng vek a ni,” a lo ti a ni.
Pathian dik tak i hriat a pawimawh hmasa phawt a. I hriat dan kha a dik a ṭul bawk. Pathian i hriatdan a dik tawk loh chuan a hnena ṭawngṭaina chu tih tur tlingtlakna ang lek, hahthlak leh thil ninawm tak angah i ngai mai ang. Pathian chuan mahni inthlahrung reng chunga i biak chu ṭul a ti lo tawp ang. A hmangaih em che avangin inpawh taka biak ve che a duh zawk a ni. Tin, a thu i chhiar leh i hriat aṭanga a nihna i hriatchian ang zelin i hmangaih zual ve zel dawn a ni.
Pathian chuan a ṭhatzia hriattir che a duh reng a. He leia i awm chhung chauh nilovin chatuanin Pathian ṭha tak a nihzia hriattir che a duh a ni.
“Matheilovin ṭhatna leh ngilneihnain ka dam chhûng zawng hian mi zui zel ang a: Tichuan LALPA inah kumkhuain ka awm reng ang.” (Sam 23:6)
Hei hi i ṭawngṭai nun nen engtiang chiahin nge inkungkaihna an neih? Pathian chu Pathian ṭha tak, i nuna thil chhia tih tum ngai lo a ni tih i pawm ngheh hma chuan i ṭawngṭaina chuan awmzia, tum bulfuk a nei thei tak tak lo vang.
Leh lamah chuan, i nun chu engtiang khawpa lo kehchhe tawhin, eng ang rilru pawh lo pu mahla, Pathian chu i tan a awm reng a, Pathian ṭha tak, i nuna thil ṭha ber (i beisei aia ṭha) duhtu niin, i hlimna ber thil hrechiangtu leh i hlim duhsaktu che a ni tih i hriat chian a, chûng thutakte chu i ṭawngṭaina nghahchhan an lo nih chuan i ṭawngṭainate chu ṭawngṭaina awmze nei, thiltithei leh chaknaa khat an lo ni ang.
Awmze nei leh ṭangkai taka ṭawngṭai theih zir hi i ringtu nuna a pawimawh lai ber a ni awm e. Chu chu Pathian thiltihtheihna, a awmpuina, a thlamuanna leh a remruatna i herhhawnna chabi awmchhun a ni.
Awle, i nunah Pathianin enge ti se i duh le? I tan thil ṭha a ruahman tih ringin eng ang thil ropui leh nasa nge i dil duh? Pathian ṭhatna chunga innghatin i nuna a tih puitlin tur leh i tihtur atana a dah eng thil nge i beisei ang le?
Lalpa Chhanna
Pathian chuan thinlung taka kan ṭawngṭainate chu a hria a, a ngaihthah mai mai lo tih Bible-in min hrilh a. A mi chhân dan erawh kan duh leh kan beisei ang kha a ni vek kher lo mai thei. Heng a hnuaia tarlan tak chi lite zinga a eng emaw hmangin kan ṭawngṭaina chu Lalpan a chhang ve ngei ṭhin. I ṭawngṭaina chhânin a awm ngai lo nia i lo ngaih ṭhinna kha heng a hnuaia thute hmangin hlawkna chhar han tum ve teh le:-
Ringtute ṭawngṭaina Lalpan min chhân dan tlangpuite chu –
(1) “AIH”: I thil dil chu chu Ama ngaiha ṭul lo leh dik lo a nih chuan Lalpan “aih” tiin a chhang ang che. Faten an nu leh pate hnenah thil eng emaw, vawi za tam dil mahse an pe chuang lo ang deuh hi a ni ber ang chu. Lalpan “aih” a tih avanga a chhan i zawhin i ṭawngṭai chhan a nih loh chhan hrilh zel che a ba hran lo tih erawh inhria ang che.
(2) “LA NGHAK RIH RAWH”: I thil dil chu a hun ruat a la thlen hma chuan la nghak fan fan turin a ti ang che. “Nghah rih” leh “aih” tih in-anlohna hi hre kiau la, an danglamna zir chhuah a, pawm thiam hi rinnaa puitlinna kawng a ni tih hria ang che.
(3) IN SIAM ṬHA RIH RAWH: I thil dil a dik a, a hun pawh a dik bawk a, mahse nangmah zawka kha i dik loh chuan Lalpan “Insiam ṭha rih phawt rawh” a ti ang che. I thil dil kengkawh turin nangmah zawk kha i la inpeih lo tih hriain i nunah eng emaw thawh sak che a la duh a ni. Insiam ṭha ngam ve bawk ang che.
(4) “AW LE”: I dil chu a dik a, i dil hun a dik bawk a, nangma lam pawh thinlung thianghlim taka i inbuatsaih chuan Lalpan “aw le” a ti ang che. Kawng pengthuama eng hring a lo awm ve leha lirthei an kal sung sung angin hma lam i pen zel thei ang.
“Nangniho zinga pa hi, a fapain chhangper dil sela, tunge lung pe ang? a nih leh, sangha dil sela, tunge sangha aiah rul pe ang?” (Luk 11:11)
Pathian chuan i chhiatna tur, i tana ṭha lo chu pek che a tum lo. Bible-in a sawi angin, nu leh pa mawl tê tê mahin an fate tan thil tha an ti thin a nih chuan, Lalpa i Pathian chuan a ti dawn lawm ni? A duh zawngin, a hun takah, thinlung thianghlim taka i dil chuan, i ṭawngṭainate chu chhang tur chein a inpeih reng ngei ang. Lalpa Pathian chu ṭawngṭaina chhang tura inpeih reng, a mite au aw bengkhawn reng ṭhin Pathian a ni si a!
Comments
Post a Comment