Chhak Chhuak Chan Chin
CHHAKCHHUAK /MIZO HISTORY ZIAKTU PU C.CHHUANVAWRA HRINGNUN I BELCHIANG ANG.(Pu Tluanga Chhakchhuak)
(Zofa journal page neitu khan a kawm tawh na chungin , fb post Lama ziaka dah ka duh vangin Mizo Writer Association,Mizoram in Kan tih chhuah Ziakmite Chanchin tih lehkhabu rawn chungin Pu C.Chhuanvawra chanchin ka rawn tuihnih e.)
Pu C. Chhuanvawra hi MIZO History ziaktu Pu Hrangthiauva fapa a ni a, a nu chu Pi Darrovi a ni. A pa, Pu Hrangthiauva hi Leithum khaw sattu Lal Pahuala fapa pathumna Khuangchungnunga fapa a ni a, kapu Satinhnawka nen unau piang hmun an ni.
Kum 1941 October ni 12 khan Leithum khuaah a piang a, pianpui mipa 5 leh farnu 6 a nei a, an unauvah a upa ber aanga 6-na a ni. Kum 1964 October ni 14-ah Nl. Doliani nen an innei a, fa 13-mipa 6 leh hmeichhia 7 an nei a ni.
Sikul a kal hmain a pain A,AW chhiar leh ziah a zirtir thiam tawh a. Kum 1947 khan Beginner pawlah tantu atan an ruat a, I Korinth 13: 1-3 hi tha takin a chhiar nghe nghe a ni. Kum 1949 khan an khuaah Primary School a ding tan a, a kal ve nghal a, a lo thiam sa nual tawh avang leh a thiam theih bik avangin chumi kum chuan 'A' pawl aanga pawl 1 a zo nghal a. Primary School-ah hian kum thum chauh awmin 1951 khan pawl 3 thu tha takin a zo ta a mai a.
Pawl 4-6 chu Vanzau Middle School-ah a zira, 1955 khan Champhai G.M.High Schhol-ah pawl 7 a zir a, an khua atanga High School lut hmasa ber a ni. Nimahsela, an chhungkua an rethei a, a ei tur buhfai inphurh chawp te a ngaih avangin zir zel thei ni-ah an inngai ta lo va, pawl 7 chauh la ni mah se a chawl ta a. A pain zirtirtu hna a dilsak a, Khuangphah Primary School-ah Govt. Aided Teacher hna an lo pe a, kum 14 leh thla 8 mi chauh la niin June ni 14, 1956 ah zirtirtu hna chu a zawm ta ani.
Chuta tang chuan 1964 June thla thlengin Primary School zirtirtu a ni ta zel a; mahse, 1964-ah a bang a, Khawbung High School-ah a lut leh ta a. Matric candidate a nihin ram a lo buai tak avangin an exam thei lo va, a zir zawm thei ta lo bawk a. Kum 1970 daihah private-in Matric chu a exam a, second division-ah a tling a.
Vanzau Aided Middle School-ah zirtirtuah an la leh a, an khua an sawi khawmna hmun a nih nghal avangin a tan a remchang hle. Heta a thawh chhung hian Champhai College ding tir zar zovin Private si, regular student-a chhiar ni siin P.U.C. leh B.A. a zo va. B.A. anih hnu chuan Government Middle School Head Master-ah a kaisang a: Pukpui, Vairengte, Darlawn, Kulikawn leh Boys' Middle School (Sikulpui)-ah te thawkin kum 2009 khan a pension a, Tuikhuahtlangah a cheng zui ta a n.
Pu C. Chhuanvawra hi thu leh hla lamah hian a tui hma hle. Kum 1957 khan Mizorama chanchinbu awm chhun tih mai tur, Tunlai Chanchinbuah khan Letter to Ziak Mite Chanchin Bu Thumna
Editor a lo chhuah ngam daih tawh mai a, kum 16 a nih kum chauh a la ni a, a lo khaw zuam hma hle mai. A nakkum 1958 khan Kristian Hla Thar Bu, hla 275 chuanna kha an awmna lai vela an sak thiam chin hla 230 vel chua hla nambar zawng zawng leh a chang indawt a lo hre vek tawh a. Pawl 7 a zir kum khan lengzem hla leh kaihlek hlate pawh a hre teuh tawh bawk. Apain Mizo history a buatsaih chu vawi hnih vawi thum a lo ziah chhuahtir bawk a, chu chuan thu leh hla tam tak a hriat belhtir bawk a. Kum 1959 te khan mi hming hawrawp hla tlar bula tlar thlaktirin hla a lo phuah tan ve der tawh bawk a ni.
Article tak tak erawh chu 1975-a Meichher-a "Tute nge Mizo?" tih a chhuah chu a article hmasa ber a ni. Kum 1978 atang kha chuan a ziak chho ve ta ngar ngar a, 2013 thleng khan article 542 a ziak tawh a, a bak chu chhiar a ni ta lo va. Lehkhabu 8 leh hla 5 a review tawh a. Mizoram pum huap hla phuaha inelnaah lawmman pakhatna vawi 5 a dawng a, essay-ah vawi 1 a dawng bawk. State Level chawimawina vawi 8 leh National Award - Teachers' Award leh Padma Shri te a dawng bawk. Seminar paper 38 a buatsaih tawh bawk.
A tel ve thinna pawl hrang hrang leh mawhphurhna chanvo a chelh tawhte tarlan kim sen ni lo mah se tuna dinhmun a chelh mekte erawh chu hetiang hian tarlang ila:
1. Vice President - MAL
2. Member, Mizo Language Committee
3. Member, Sub-Committee on Mizo Textbooks at Elementary Level, SCERT
4. Member, Mizo Subject Sub-Committee, MBSE
5. Member, Team of Editors, Elementary Textbooks, Mizoram
6. Senior Adviser, MZP Hqrs.
7. Editing Member, Auxiliary Translation Advisory Cell, BSI
A kutchhuakte leh a chhuah kum:
1. Chhakchhuak History 2001
2. Lalvanchhingpuii (drama) 2004
3. Zo Kung (hla leh hlahril)2005
4. Sakei ngho seh (drama)2006
5. R. Vanlawma leh Kei (criticism)
2009
6. Zampuimanga (history)2010
7. Zo Khawthlir (prose collection)
2010
8. Rinpuii leh Seizika (novel) 2011
9. Hmanlai leh tunlai Mizo hlate
2011
10. Hlaraw hrilhfiahna leh a hman dan
2012
11. Sangsarih khawpui
2012
12. Mizo tawng chhuina
2012
13. Aw Pialral
2015
14. Mizo tawnga double adverb-te
2019
15. Mizo tawng Dictionary (A lam rik dan nen)2020
16. Mizo tawng Modification.2020
**A kutchhuak Mizo zirlai bu-a Mizoramin a hmante;**
(a) Hawrawppui Hmanna-Class III (Mizo)
(b) Punctuation-Class IV (Mizo)
(c) Mizo awng Grammer-Class V (Mizo)
(d) Mizo Inchei dan (Essay)-Class V (Mizo)
(e) Mathematics-Class V
(f) Mathematics-Class VI
(g) Thli (Essay) -Class VI (Mizo)
(h) Parts of Speech-Class VI (Mizo)
(i) Mizo awng Grammer-Class VI (Mizo)
(j) Mathematics-Class VII
(k) Parts of Speech-Class VII (Mizo)
(l) Ziah Zawm tur leh Zawm loh tur-Class VII (Mizo)
(m) Mizo awng Grammer-Class VII (Mizo)
(n)Rinawmna (Poem)-Class VII (Mizo)
(o) Ziah Zawm tur leh Zawm loh tur-Class VIII (Mizo)
(p) Mizo awng Modification-Class VIII (Mizo)
(q) Ziah Zawm tur-Class IX (Mizo)
(r) Ziah Zawm loh tur-Class X (Mizo)
(s) Zofate Inpumkhatna (Poem)-Class X (Mizo)
(t) Zoram Inpui Pahnihna (Essay)-Class XII Mizo (Core)
(u) Zun (Poem)-Class XII Mizo
(Elective)
(v) Dawi ang I dawm ang u (Poem)-B.A. (MIL)
(w) Mingo inru Zamual Liam Tawh Ru (Poem)- M.A. (Mizo)
(x) Hrui ang kan inawm Thisen ngeiin (Poem)-M.A. (Mizo)
(y) Chapchar Kut (Poem)-M.A. (Mizo)
(z) Sakei Ngho Seh (Drama)-M.A. (Mizo).
Ka thianpa thil chik taka chhuia ziak thin Familia Fanai Laltansangan hian kum 10 Chuang liam ta 2015 khan hetiangin a thu ziakah a lo telh tawh bawk a ni
"Mizo zingah hian thil finchilh tak tak peih, luhchilh tak tak ngam hi an tlem em em a, engkima a phawvuaka phul ve hlut hin , mahni hriat ai a tam tam thu puarpawleng erawh hniak phawi map lo va hlam thum aia tam tam sawi thei hiau awmkhawm kara Mizo thu leh hla kum 45 zet finchilh a, mi dang hriat atan leh zir atana ziak chhuak thei, mi bik, thil chhinchhiah thei tak leh hriatrengna nei ha tak C.Chhuanvawra te ang mihring hi mi zahawm, mi taima leh mi chhuanawm leh mi hmantlak chu an lo ni ngei e.
Abdul Kamal India President a nih laia Republic Day puala thuchah a sawi apiang kha ngun takin ka lo ngaithla ziah hin a, India ram halaite tan hian entawn tlak mi ha (role model) kan mamawh a ni a tih ang kha Pu C.Chhuanvawra ang mi entawn tlak hi an lo ni e." tiin
https://youtu.be/IpS7tcD8A4k?si=JvEhk2G8r1RUubD8
Comments
Post a Comment